Text Size

Lang thang Việt nam

Đà Lạt. DALAT

Attention: open in a new window. PDFPrintE-mail

dalat-xua-1

Dat allis laetium allis temperriem - cho người này niềm vui, cho người kia sự mát lành*.

Làm thế nào để có thể thâm nhập vào tinh thần của một vùng đất khi còn chưa đặt chân đến đó? Làm thế nào để có thể chia sẻ những ký ức cộng đồng với những cư dân bản địa. Cần vượt qua cả những lối mòn mang dáng vẻ văn hoá đã xói mòn để tìm về với những căn cốt nguyên sơ của vùng đất, thứ ký ức mơ hồ bàng bạc trong đất trong cây.

Khi yêu nhau người ta thường muốn khắc ghi những dấu ấn. Kỷ niệm của tình yêu dù là nét hồi tưởng âu yếm hay vẻ sầu muộn khắc khoải đều khiến người ta muốn trở lại. Một địa điểm cần được cảm nghiệm và trân trọng tinh thần nơi chốn của nó, và con người cần được dẫn dắt để bắt lại nhịp điệu của đất. Sẽ vừa hay biết bao nhiêu nếu tạo được những trải nghiệm tinh thần cho du khách theo hướng đồng điệu với vẻ đơn sơ thoáng đạt đến nao lòng ở nơi mà cả những buổi chiều cũng nghiêng nghiêng.

        Cái nền chung của vùng đất này với tôi là sự nguyên sơ trữ tình thanh thoát. Những con đường vừa phải khuất khúc ven những nếp đất và những vạt thông già. Những mảng sương nước lếnh láng theo những nhịp đồi. Người Pháp đã chặn lại dòng suối để dâng thành mặt nước hồ Xuân Hương (không nên nhầm thành nữ sĩ họ Hồ đâu ạ - do đó cũng không phải tụ điểm của các Bà Huyện như người ta đã trót lầm nữa). Cùng với việc đặt sân golf đồi Cù, khoanh vùng không xây dựng quanh khu trung tâm hồ nước và nhất là phác thảo những điều lệ quản lý xây dựng khu biệt thự, người trước đã vạch ra những nét lớn vừa thoáng đãng vừa tinh tế cho viễn cảnh một vùng đất. Đáng tiếc không phải khi nào cũng có thể cùng nhau chia sẻ được những thang bậc giá trị mơ hồ này. "Cùng lo thì dễ thân, cùng thương thì dễ giận" - Sự phát triển quá nhanh của thành phố nhiều phen khiến cho những ý định tô điểm trở thành một hiện thực manh mún và lẩn mẩn chạm trổ.

Đà Lạt trong mỗi chúng ta nhiều khi là một giấc mơ ước lệ. Ước mơ lang thang trên triền đất, mép nước, trong chếnh choáng men vang và dư bóng của buổi đầu người Pháp nọ lên xứ Thượng cổ xưa...

--------------------

(*) - Câu ghi trên phù điêu chợ Đà Lạt bằng chữ La tinh, nhiều người nhận là nguồn gốc tên của thành phố thay vì là một trò chơi chữ từ cái tên ĐL.

 

Bình Thuận. Đồng cỏ khô.

Attention: open in a new window. PDFPrintE-mail


Trên bản đồ đất nước, đoạn miền Trung về phía nam, khi bờ biển chuyển từ phương thẳng đứng sang phương ngang thì đó bắt đầu là tỉnh Bình Thuận. Theo
Wikipedia thì ngay cả trong các văn bản chính thức người ta cũng không rõ ràng trong việc xếp Bình Thuận vào vùng duyên hải Nam Trung Bộ hay vùng Đông Nam Bộ. Trong quá khứ, việc chuyển đi rồi chuyển lại từ Trung Kỳ sang Nam Kỳ cũng đã từng có tiền lệ. Một khu vực ở ranh giới vùng đồng nghĩa với việc tính đồng nhất của các yếu tố tạo vùng ở đó so với trung tâm là thấp nhất. Nhìn từ mặt khác của vấn đề, nếu một địa phương chấp chới giữa ranh giới 2 vùng cho thấy cũng có thể là do bản sắc của nơi đó khó có thể xếp loại. Câu hỏi đầu tiên trong tôi bật ra khi nhìn địa thế của Bình Thuận trên bản đồ là "Bình Thuận có gì khác biệt?".

Với tôi sự khác biệt nổi bật nhất đó chính là đường chân trời dăng dăng bát ngát của những địa hình đồng cỏ khô (xavan). Bình Thuận cùng với Ninh Thuận ghép chung một hình ảnh về kiểu khí hậu khô cằn nhưng ở Ninh Thuận địa hình nhiều núi gấp hơn, mọi thứ cũng khắc nghiệt hơn. Đứng ở chân núi Chúa người ta dễ cảm nhận thấy sự e ngại trước những vạt rừng cây thấp kết tán dày đặc bao phủ toàn vùng rộng lớn. Nhưng khi đứng trước những đồng cỏ khô miên man ngút ngát vào lúc hửng sáng, rõi theo cuộc dạo chơi của thứ ánh sáng mát lành trên những triền địa hình nghiêng nghiêng đang chuyển dần từ sẫm tối sang vàng sáng hơi biêng biếc của cỏ và cát, ta bất giác thảng thốt. Khi đứng trong gian nhà gỗ nhìn xuyên qua khung cửa về phía chân trời mê hoặc đó, đứa trẻ châu thổ trong tôi vụt muốn băng một mạch về phía những giấc mơ tuổi nhỏ. Những vạt cây rừng lác đác, những khe trũng bất ngờ và dáng núi Tà Cú hùng trầm phía xa tạo cho khung cảnh ở đây có nhiều sức gợi riêng có.

Tất cả chỉ là luật tương phản của trải nghiệm cảm xúc. Nếu so sánh theo kiểu đo đếm thì dẫu thế nào những đồng cỏ của nơi đây cũng không là mảy may với những xavan của châu Phi hay những thảo nguyên hùng vĩ Trung Á. Nhưng trong chiều kích hiện hữu của một cá thể, thiết tưởng tính trữ tình của không gian hầu như phụ thuộc vào vần luật trải nghiệm trên con đường ta đã đi qua. Cùng chiều kích một vùng đất, một cuộc đời, mỗi con đường có một tình điệu riêng ai qua nấy biết, chỉ có thể khơi gợi mà chẳng thể truyền trao. Phải chăng vì thế những tác phẩm lớn thường có giọng điệu ngậm ngùi kể lể chyện nhân gian?

 

   
Share on facebook